Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.internal_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 28

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.input_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 29

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.output_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 30

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/filter/input.php on line 654
Regionale diversiteit in de Centrale Visayas
Follow Me on Twitter

Strict Standards: Declaration of JParameter::loadSetupFile() should be compatible with JRegistry::loadSetupFile() in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/html/parameter.php on line 0

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44
zondag, 16 november 2008 18:43

Regionale diversiteit in de Centrale Visayas

StandbeeldEen historische kijk op de economische ontwikkeling van Bohol, Cebu en Negros Oriental

Net als haar natuurlijke omgeving en bevolking wordt de Filipijnse economie gekenmerkt door een hoge mate van regionale diversiteit.

Zoals de Filipijnse econoom Arsenio Balisacan treffend omschrijft: ‘de contrasten...tussen de regio's en provincies van de Filipijnen zouden beter kunnen worden gewaardeerd als deze regio's en provincies worden beschouwd als onafhankelijke landen. Dan zouden sommige provincies en regio's overeenkomen met landen als Congo en Bangladesh, terwijl andere vergelijkbaar als of beter zouden presteren dan Thailand en Maleisië'. Hoe zijn deze verschillen te verklaren? Dit artikel probeert een antwoord op deze vraag te geven aan de hand van een historische case study in de Centrale Visayas.

Door Bram van Helvoirt*

Het hedendaagse plaatje

De Centrale Visayas is een regio van contrasten. Met haar internationale haven en vliegveld, grootschalige productie en export van o.a. elektronica, meubels en voedselproducten, vele kantoren, hotels en winkelcentra vormt Cebu het onbetwiste economische hart van de regio. In Bohol en Negros Oriental ontbreken bovenstaande faciliteiten grotendeels. Op het eerste gezicht lijken de twee plattelandsprovincies en hun agrarische economieën sterk op elkaar, maar schijn bedriegt. Kappen-van-suikerriet-NegrosDaar waar Bohol wordt gekenmerkt door traditionele rijstbouw door kleinschalige boeren is het eiland Negros bekend om zijn grootschalige plantages waar suikerriet verbouwd wordt. Drie eilanden, drie gezichten dus. Hoe zijn deze gezichten ontstaan?

Vroege Spaanse koloniale erfenissen

Vijftig jaar nadat de beroemde Portugese ontdekkingsreiziger Fernão de Magalhães er in 1521 zijn einde vond was het de Spaanse veroveraar Miguel López de Legazpi die het toenmalige Zubu veroverde en het omvormde tot de eerste nederzetting en tevens hoofdstad van de nieuwe Spaanse kolonie. Net als zijn voorganger had Legazpi de nodige moeite om Cebu aan zich te onderwerpen: zijn eerste poging mislukte door de felle gewapende tegenstand van de inheemse Cebuanos. Dit deed Legazpi besluiten uit te wijken naar het nabijgelegen Bohol, waar hij er in 1565 in slaagde om via een bloedverbond vrede te sluiten met de lokale hoofdman Sikatuna. Ondanks deze voortvarende start hebben de Spanjaarden nadien weinig interesse getoond in Bohol. De onaantrekkelijke natuurlijke omgeving van het eiland -heuvelachtige kalkgronden- en de primitieve levensomstandigheden maakten het eiland niet geschikt voor de Spanjaarden om er economische activiteiten te ontplooien of er een nederzetting op te richten. Zodoende bleven de pijlen van Legazpi gericht op Cebu.
Cebu was al voor de Spaanse periode een welvarende stad die een levendig internationaal handelsnetwerk onderhield in Zuidoost-Azië. Zo deden Chinese scheepslui de haven van Cebu met enige regelmaat aan om te handelen in diverse kostbare ertsen, aardewerk en sieraden. De komst van de Spanjaarden betekende in eerste instantie een nieuwe impuls voor de handelspositie van Cebu, aangezien de nieuwe bewoners zorgden voor een groeiende vraag naar allerlei goederen. Daarnaast werd Cebu het centrum van de katholieke kerk die het als uitvalsbasis gebruikte om haar invloedssfeer verder uit te breiden. Onder de vlag van de katholieke kerk ondernam Legazpi verschillende expedities naar de omliggende eilanden. Zo ook naar het naburige eiland Negros. In tegenstelling tot Bohol en Cebu was dit eiland door zijn relatief vlakke terrein wel geschikt voor landbouw en kon het de Spanjaarden in Cebu voorzien van voedsel. De Spanjaarden stichtten hier encomiendas, gebieden onder Spaans toezicht om de inheemse bevolking onder controle te houden en te bekeren. De handelsopbrengsten van de encomiendas aan de oostkust van het eiland (het huidige Negros Oriental) gingen naar de katholieke kerk in Cebu, terwijl de westkust (het huidige Negros Occidental) werd bestuurd vanuit de Spaanse nederzetting Arevalo (nabij het huidige Iloilo op het eiland Panay).
De situatie in de regio veranderde drastisch toen Legazpi er in 1571 in slaagde om Maynilad (Manilla) te veroveren en dit omdoopte tot de nieuwe hoofdstad. Manilla had de voorkeur boven Cebu omdat het, veilig gelegen in een baai, een gunstige handelspositie had en bovendien een groot achterland waar volop grondstoffen en voedsel te verkrijgen waren. Cebu werd gedegradeerd tot een buitenpost onder de hoede van de katholieke kerk. Wat erger was voor Cebu: door deze machtsverschuiving verdween ook haar prominente handelspositie. De Spanjaarden richtten hun aandacht namelijk volledig op Manilla, dat een monopoliepositie kreeg als handelspost voor de internationale galjoenenhandel tussen China en Mexico. Daarnaast werd de binnenlandse handel sterk gereguleerd door de Spanjaarden ten gunste van Manilla. Cebu werd door deze maatregelen grotendeels gepasseerd als handelsstation en de gehele omliggende regio kende een periode van economische stilstand die meer dan twee eeuwen duurde.

Integratie in de wereldmarkt

Tot het begin van de 19e eeuw veranderde er weinig aan de perifere positie van de Centrale Visayas. De Spaanse overheersers besteedden weinig aandacht aan hun kolonie buiten de hoofdstad Manilla en de omliggende gebieden Suikerfabriek-Negrosvan Centraal-Luzon. Dit veranderde toen de Spanjaarden de galjoenenhandel kwijtraakten door de onafhankelijkheid van Mexico in 1821. Dit verlies van hun lucratieve handelsmonopolie noodzaakte de Spanjaarden om hun strikte handelsbeleid te versoepelen en vrijhandel toe te staan in de gehele kolonie. Voor Cebu luidde dit een nieuwe periode van economische voorspoed in, helemaal toen in 1860 de haven ook werd opengesteld voor internationale handel. De bruisende handelsstad van weleer ervoer een economische wederopstanding door de grote buitenlandse vraag naar landbouwproducten zoals suiker, tabak en hennep. Niet alleen de handelaren in Cebu profiteerden hiervan, maar ook de vroege ondernemerselite op het eiland Negros. Welvarende Spaanse en Chinese mestizos (mestiezen) uit Manilla, Cebu en Iloilo verwierven hier grote stukken grond die ze omvormden tot plantages (haciendas) om gewassen te verbouwen. Hun productie werd verscheept naar Cebu en Iloilo waar internationale handelshuizen gevestigd waren die de goederen exporteerden naar handelssteden in de westerse wereld.
Waar is Bohol in dit prille internationale economische ‘succesverhaal'? Omdat Bohol door de Spanjaarden niet geschikt was bevonden voor economische exploitatie werd het eiland vooral bestempeld als een missiegebied van de katholieke kerk: de Boholanos moesten bekeerd worden tot het katholicisme. De onderdrukkende aanpak die de kerk -bestuurd vanuit de diocese van Cebu- hierbij hanteerde leidde tot felle opstanden onder de inheemse bevolking, waarvan de gewapende strijd onder leiding van Francisco Dagohoy bekend staat als de langstdurende opstand van Filipino's tegen de Spaanse overheersers (van 1744 tot 1829). Mede door deze felle en aanhoudende strijd was Bohol geen toneel van grote economische veranderingen zoals Cebu en Negros, maar bleef de bevolking vooral afhankelijk van haar traditionele zelfvoorzienende landbouw en visserij.

Amerikaanse stempel

De machtsovername van de Amerikanen in 1898 luidde een nieuw tijdperk in voor de economische ontwikkeling van de Filipijnen. Zo ook voor de Centrale Visayas. De Amerikaanse overheersers zagen het enorme potentieel van de export van lucratieve landbouwproducten vanuit Cebu en Iloilo. Vooral suiker, dat door de grote vraag vanuit het westen een sterke prijsstijging had doorgemaakt op de wereldmarkt, werd gezien als een melkkoe. De Amerikanen investeerden veel kapitaal in zowel de modernisering en schaalvergroting van de suikerproductie op Negros als in de handelsfaciliteiten in Cebu en Iloilo. Via de Jones-Costigan-wet uit 1934 garandeerde de Amerikaanse overheid bovendien dat de producten uit haar kolonie een onbelemmerde toegang hadden tot de thuismarkt. Hierdoor kenden Negros en Cebu een sterke economische groei die vooral ten goede kwam aan de rijke bovenlaag van mestizo grootgrondbezitters en handelaren.
Er kwam een abrupt einde aan deze periode van economische voorspoed in de regio door de Japanse invasie in 1941. Zowel de suikerindustrie op Negros als de stad Cebu werden zwaar beschadigd door het oorlogsgeweld en dienden opnieuw te worden opgebouwd na het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945. In Bohol, dat zich wederom van zijn strijdbare kant had laten zien door een guerrillagevecht aan te gaan met de Japanse bezetter, was de materiële schade ook groot. Een periode van wederopbouw onder Amerikaans toezicht brak aan, die werd voortgezet nadat de Filipijnen een jaar later haar onafhankelijkheid afdwong.

Op ‘eigen benen' verder in een tijdperk van globalisering

Hoewel de Filipijnen in 1946 een onafhankelijke republiek werd, bleef Amerika een sterke hand houden in de politiek-economische ontwikkeling van haar voormalige kolonie. Onder de bilaterale Philippine Rehabilitation Act werd er door de Amerikanen veel geïnvesteerd in de wederopbouw van de Filipijnse economie in ruil voor een sterke handelsafhankelijkheid. Hoewel nationalistische Filipijnse politici fel protesteerden tegen deze verkapte vorm van Amerikaans neo-imperialisme, konden ze niet ontkennen dat de Filipijnse economie ook profiteerde van haar bevoorrechte positie ten opzichte van de economische supermacht Amerika. Dit was zeker het geval voor de exportgerichte economie van de Centrale Visayas. Hoewel de Amerikanen -net als hun Spaanse voorgangers- weinig economisch potentieel zagen in Bohol, investeerden ze in het verbeteren van de infrastructuur en publieke diensten op het eiland, zodat er het ‘normale leven' kon worden opgepakt. Desondanks bleven grote economische veranderingen wederom uit en bleef Bohol voortbestaan als een kleinschalige agrarische eilandeconomie tot aan het einde van de twintigste eeuw.
Veel meer Amerikaans kapitaal werd er beschikbaar gesteld voor de snelle wederopbouw en verdere uitbreiding van de lucratieve suikerindustrie op Negros. Bovendien garandeerde de Laurel-Langley-handelsovereenkomst van 1954 een hernieuwde vrije toegang voor suiker uit de Filipijnen tot de Amerikaanse markt voor de komende 20 jaar. Het gevolg was dat Negros werd omgevormd tot ‘Sugarlandia': een grootschalige plantage-economie die volledig werd ingericht op de productie van suiker. Deze eenzijdige economie beleefde gouden jaren tot zij haar speciale status op de Amerikaanse markt verloor en moest gaan concurreren op de wereldmarkt. Bovendien begon president Ferdinand Marcos zich steeds autoritairder op te stellen en gebruikte hij zijn afkondiging van de noodtoestand in 1972 als politiek hulpmiddel om de winstgevende suikerindustrie uit te knijpen voor eigen gewin. Na een eerste crisis op de suikermarkt in de late jaren '70 betekende de keldering van de suikerprijs die volgde in 1985 de doodsklap voor de lokale economie: de werkloosheid verdrievoudigde tussen 1975 en 1987 en volgens een UNICEF-rapport uit 1985 leefde destijds maar liefst 47% van de eilandbevolking onder de armoedegrens. Hoewel de situatie langzaamaan verbeterd is voor de brede arme onderlaag van de Negrense bevolking, door landhervormingen en het ontplooien van nieuwe economische initiatieven, blijft het moeilijk voor het eiland -vooral Negros Occidental- om de ingeslagen weg te verlaten. Door de grote investeringen en de sterke politieke inbedding van elitaire leiders blijft de suikerindustrie de voornaamste bron van inkomsten voor de lokale economie.
Voor Cebu had de instorting van de suikerindustrie op Negros geen grote impact, aangezien de stad in het begin van de twintigste eeuw definitief de slag met Iloilo had verloren om de controle over de internationale suikerhandel. De lokale elite, die voornamelijk bestond uit Chinese mestizos, was zodoende al begonnen haar kapitaal te investeren in andere bedrijfstakken naast handel, zoals industrie en financiële dienstverlening. Deze diversificatie werd na Cebu's wederopbouw -wederom mogelijk gemaakt door een flinke Amerikaanse kapitaalinjectie- driftig voortgezet. Hierdoor ontwikkelde Cebu zich steeds meer als het commerciële en industriële centrum voor scheepvaart, bankwezen en industrie van de zuidelijke Filipijnen. De economische ontwikkeling van Cebu kwam helemaal in een stroomversnelling na de verwijdering van president Marcos in 1986. Het geweldloze einde van de dictatuur zorgde voor een opleving van internationale aandacht voor de Filipijnen. Zo ook onder buitenlandse investeerders. Onder de politieke leiding van de zakelijk ingestelde Osmeña's -Emilio ‘Lito' Osmeña als gouverneur en Tomas ‘Tommy' Osmeña als burgemeester van Cebu City- werden er veel buitenlandse bedrijven aangetrokken die zich vestigden op de Mactan Export Processing Zone (MEPZ). Daarnaast maakten de Osmeña's handig gebruik van hun goede connecties met de zakelijke en politieke Filipijnse elite om grote conglomeraten als Ayala en Aboitiz binnen te halen voor het realiseren van grote vastgoedprojecten zoals het Cebu Business Park. Tegenwoordig geldt Cebu als het belangrijkste economische centrum buiten Metro Manilla en is het bezig zich opnieuw te manifesteren op internationaal niveau, dit keer als toeristische trekpleister en vestigingsplaats voor IT-gerelateerde bedrijven zoals call centers.

Conclusie

Je kunt het heden pas begrijpen nadat je het verleden hebt bestudeerd. Deze uitspraak is zeker van toepassing op de gevarieerde economie van de Centrale Visayas. De huidige situatie in de regio valt beter te begrijpen door deze te plaatsen in het licht van historische ontwikkelingen die zich hebben afgespeeld op verschillende schaalniveaus. Dit is een continu proces dat geen pauzes kent, zeker in het huidige tijdperk van economische globalisering. Een passend voorbeeld hiervan is de recente opkomst van Bohol als toeristische bestemming. Dit heeft geleid tot het ontstaan van een compleet nieuwe economische sector op het eiland die zich volledig richt op het ontvangen en vermaken van zowel binnenlandse als buitenlandse toeristen. Deze ontwikkeling kan worden gezien als een absolute trendbreuk met het geïsoleerde economische verleden van het eiland en toont eens te meer aan dat regionale economische ontwikkeling in de Filipijnen een dynamisch proces is dat gepaard gaat met veel variatie in zowel tijd als ruimte.

Bram van Helvoirt is Assistent in Opleiding (AIO) van de
International Development Studies - IDS (Internationale Ontwikkelingsstudies)
Universiteit Utrecht.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.