Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.internal_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 28

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.input_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 29

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.output_encoding is deprecated in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/string/string.php on line 30

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/filter/input.php on line 654
Als cultuurschok aarde was dan zou ik nu een wortel zijn
Follow Me on Twitter
Fout
  • JUser: :_load: Kan gebruiker met ID: 62 niet laden

Strict Standards: Declaration of JParameter::loadSetupFile() should be compatible with JRegistry::loadSetupFile() in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/libraries/joomla/html/parameter.php on line 0

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 42

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_allvideos/jw_allvideos.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 43

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /domains/tambuli.nl/DEFAULT/plugins/content/jw_sigpro/jw_sigpro.php on line 44
vrijdag, 08 april 2011 12:00

Als cultuurschok aarde was dan zou ik nu een wortel zijn

1. OntworteldShane Pulmano keerde met haar familie na een verblijf van 20 jaar in het buitenland, waarvan 12 jaar in Nederland, terug naar de Filipijnen. Kort na aankomst krijgt ze te maken met wat zij zelf de ergste fase van de cultuurschok noemt. Ook haar familieleden krijgen in verschillende mate met dit verschijnsel te maken. Shane kon niet tegen de enorme drukte, de hitte en het overal aanwezige lawaai. Hieronder beschrijft ze haar ervaringen en plaatst die in een theoretisch kader.

Door Shane Pulmano*

Een cultuurschok treedt op wanneer iemand in een andere omgeving en cultuur komt te verblijven. Het wordt vaak besproken in de context van expats (mensen die voor een organisatie langere tijd in het buitenland wonen en werken), internationale studenten, interculturele huwelijken en ontwikkelingswerkers. Soms wordt het in één lijn genoemd met reiservaringen en het schokeffect van het zien van armoede in andere landen. Arts Richard Kingsley zegt daarover: "Het is simpelweg een manier om de verwarrende en nerveuze gevoelens te omschrijven die iemand kan ervaren nadat hij of zij een bekende cultuur verlaat en in een totaal andere cultuur terecht komt.

Terug naar de Filipijnen

Mijn familie heeft op verschillende plaatsen in de wereld gewoond: in de Filipijnen (mijn geboorteland), Liberia, Sierra Leone, op een humanitair hulpverleningschip van Mercy Ships en 12 jaar lang in Nederland. In 2009 keerde ik met mijn familie min of meer noodgedwongen terug naar de Filipijnen. Ik was vier jaar toen we de Filipijnen verlieten en 24 toen we terugkeerden. Achteraf zie ik dat wij ons vertrek en onze terugkeer niet goed hebben aangepakt; veel te gehaast en de details niet goed voorbereid. Maar ook als we alles zouden hebben gepland, niets kan je goed voorbereiden op een cultuurschok.

De fasen van de cultuurschok

Cultuurschok is een gemoedstoestand waarvan je zowel mentale als fysieke symptomen kunt hebben. Over de fasen waaruit de cultuurschok bestaat verschillen de meningen, maar volgens schrijfster Sarah Lanier zijn het er vijf. Tijdens de eerste fase, de 'huwelijksreis', is alles nieuw, mooi en spannend. Het woord dat hier het beste past is 'euforie'. Je wilt alles proberen en niets is te moeilijk. De tweede fase is de fase van de frustratie. Daarin neem de euforie langzaam af en wordt vervangen door desillusie: je ziet alles dat fout, lelijk en vreselijk is. Nieuwe ontdekkingen waar je eerst helemaal van in de wolken was, zijn niet meer boeiend. Antropoloog Dr. Lalervo Oberg vermeldt dat hier allerlei houdingen kunnen onstaan, van obsessie over hoe schoon alles moet zijn, tot overmatige angst om beroofd te worden. Mensen kunnen emotioneel worden van elk klein ding. Je kunt zelfs lichamelijke kwalen hebben zoals gewichtsverlies of -toename, migraine, buikpijn, spierpijn, etc.
Daarna komt de fase van de beschuldiging, waarin de oplopende frustratie op een gegeven moment uitmondt in boosheid en depressie. Het wordt ineens heel makkelijk om alles en iedereen in je nieuwe omgeving te beschuldigen van al de ellende om je heen. Je trekt je terug van ieder sociaal contact en alle ervaringen maken heftige emoties in je los. Er zijn weinig dingen die je enige troost kunnen bieden. Het verlangen om weer terug te zijn in je oude omgeving is groot.
Fase vier is de 'inzichtfase'. Hierin raak je steeds meer bekend met de cultuur, mensen, taal en gewoontes. Je hebt goede vrienden gemaakt, en je voelt minder heimwee. Je kunt de situaties waar je eerder gefrustreerd over was, nu iets beter aan.
In de laatste fase komt de acclimatisering. In deze fase voel je je minder een buitenstaander en ben je meer thuis in je nieuwe omgeving. Je geniet weer van dingen. Je kunt je oude en nieuwe omgeving beter vergelijken.

Visualisatie

Kevin Colyer, een ontwikkelingswerker, maakte de volgende visualisatie van zijn eigen ervaringen:

Culture shock graph 1

Zijn euforie is even hoog als zijn depressie diep is. In de jaren na zijn aankomst schommelde Colyer nog tussen een negatieve en positieve gemoedstoestand en het duurde jaren voordat hij een balans bereikte. Een kanttekening hierbij: het is dus niet altijd zo dat je begint bij fase 1 en vervolgens de fasen keurig achter elkaar ervaart. Je kunt zomaar willekeurig in een ervan belanden en vervolgens de fasen door elkaar ervaren. Ook als je teruggaat naar je oude omgeving kun je last krijgen van een cultuurschok.

Cultuurschok bij terugkeer

Kort voor ons vertrek in juni 2009 had ik een intensieve cursus gevolgd. Nu moest ik
in drie weken alles uit huis doen. Nachtenlang was ik aan het inpakken met veel stress over waar ik de achterblijvende spullen moest laten. Ik had niet eens de tijd om na te denken over wat en wie ik echt zou achterlaten. Bij aankomst in de Filipijnen was ik dan ook dramatisch moe. Meteen belandde ik in de ergste fase van de cultuurschok: de 'beschuldigingsfase' waarin ik uitzonderlijk en onverklaarbaar boos was. Niet zozeer boos op iets of iemand of op de Nederlandse overheid vanwege ons gedwongen vertrek; de woede leek uit het niets te komen.

Dankzij mijn opleiding wist ik wat een cultuurschok is en dat het beste wat je eraan kunt doen is om iedere dag een rustige plek te zoeken. Waar wij nu wonen is echter geen park, straat of gebouw waar je stilte en rust kunt vinden. Je wordt wakker met een schreeuwerige Filipijnse tv en je gaat naar bed met het geluid van eeuwig blaffende honden. Overal zijn mensen. Overal is het heet. Overal en altijd is er lawaai. Het is alsof je vast zit in een overvolle lift. De deuren kunnen niet open. Het is er heet en benauwd. Er is geen ventilatie. Je kunt niet zitten of liggen, je kunt alleen maar staan. Andere mensen krijsen constant. Je kunt nergens heen. Je kunt er niets aan doen. En zo is het dag in, dag uit.

Gesnoeid van de moederboom

Wat over cultuurschok wordt verteld is dat men reageert op de ontmoeting met andere culturen. Wat niet besproken wordt is dat je ontworteld raakt en dat je je vervolgens moet nestelen op een totaal ander plek. Lichaam en geest reageren allebei sterk op de fysieke verhuizing. Ik voel me net een soort tak, gesnoeid van de moederboom, in een potje geplaatst met de opdracht: "Ga maar wortel schieten". Gedachten en gevoelens kun je leren beheersen, maar dit, dit lijkt eerder op een soort innerlijk drang die je niet tegen kunt houden.

De buitenwereld merkte er weinig van, behalve dat ik urenlang sliep, snel geïrriteerd was en nergens mee naar toe wilde. Maar bij mij van binnen ging de tijd voorbij als een vertraagde kermisrit: heftige emoties wisselden elkaar af, gepaard gaande met grote rusteloosheid. Ik ervoer een diep gevoel van thuisloosheid en frustratie mengde zich met verveling. Lichamelijk betaalde ik ook de tol. Ik verloor lichaamsgewicht, had geen zin om te te eten, was chronisch vermoeid en werd snel ziek. Ik had heimwee; verlangde niet zozeer naar Nederland maar naar de rust en stilte van daar, die hier nergens te vinden waren. Zo'n honger naar rust had ik mij nooit kunnen voorstellen.

Als ik mijn eigen fasengrafiek zou tekenen zou het er zo uit zien:

De 'beschuldigingsfase':

Culture shock graph 2

Familieleden

Mijn familieleden gingen door hun eigen fasen. Mijn vader was het meest optimistisch van ons allemaal, maar hij kreeg in oktober 2009 een hartaanval wat hem bijna zijn leven kostte. Wonder boven wonder is hij er nog en ondanks zijn hersenbeschadiging is hij niet verlamd. Bij mijn moeder voedde het haar hyperventilatie, ze had iedere dag aanvallen. Met dagelijks tuinieren, haar huis beheren en autorijden heeft ze haar draai gevonden. Nu denkt ze hard na over het opzetten van een bedrijfje dat ze kan beheren met familieleden. Daarnaast heeft ze natuurlijk de zorg voor mijn vader. Mijn broertje ging met zijn lengte van 1,70 meter van 78 naar 58 kilo. Hij heeft nooit last gehad van de hitte of het lawaai. Zijn strijd gaat over de onzekerheid van zijn toekomst: studeer ik hier of in Nederland? Hij vindt rust in het componeren van muziek en het feit dat hij hier nodig is voor mijn ouders.

Herkenning en erkenning

Men zegt dat een cultuurschok tijdelijk van aard is. Nu, bijna twee jaar later, kan ik zeggen dat het iets beter met mij gaat. Ik heb af en toe nog steeds aanvallen van negativiteit, maar inmiddels heb ik enige rust gevonden in mijn werk en dagelijkse routine. Ik vermijd nog steeds grote sociale bijeenkomsten, winkelcentra en de hoofdstad Manilla, waar mijn negativiteit prompt weer de kop opsteekt. Maar ik merk dat lawaai mij nu minder stoort, dat ik de hitte langer aan kan en dat ik geduldiger ben. Als tak heb ik een beetje wortel geschoten en langzamerhand gaan er wat blaadjes groeien. Van de kleine dingen geniet ik het meest: met de tricycle, een motor met zijspan die dienst doet als taxi, naar het kantoor; een bezoek aan stille en groene plekken; koele dagen waarvan je je verbaast dat die er zijn; en geluksmomenten met de familie.

Ik kan me nu nog niet goed voorstellen hoe mijn toekomst er hier uit zal zien - uiteindelijk komt het wel goed - maar vraag me wel af hoe het is voor mijn lotgenoten. Hoe zal het zijn voor die 11 miljoen Filipinos die jarenlang in het buitenland wonen en werken en vervolgens naar huis terugkomen? En hoe zal het zijn voor de buitenlanders in Nederland: mannen, vrouwen en kinderen. Voor mensen die naar Nederland komen voor gezinshereniging en voor vluchtelingen en economische migranten?

* Shane Pulmano is Filipijnse, heeft twaalf jaar in Nederland gewoond en daar haar master Nieuwe Mediawetenschappen behaald. Ze woont nu in Laguna, vlak ten zuiden van metropool Manilla, en werkt o.a. als schrijfster voor de PASALI Philippine Foundation, die gevestigd is in General Santos, Mindanao. Het is de bedoeling dat ze regelmatig een bijdrage gaat leveren aan Tambuli.

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.